عزيز الدين النسفي أو مير سيد علي الهمداني
31
راز ربانى ( اسرار الوحى سبحانى ) در شرح حديث قدسيه معراجيه ( فارسى )
ميان بيابان ازل و ابد گسترده ؛ تا مسافران حضرت صمديت كه از بيابان عالم ارواح ، به قرارگاه صحراى قيامت سفر كنند ، در اين منزل فرود آيند و از اينجا زاد سفر آخرت بردارند و به تدبير سفر بينهايت مشغول شوند . ( رسالهء فتوتيه ، همان مأخذ ، ص 359 ) 6 . اى عزيز ! نقاشان قضا و قدر كه مهندسان اشكال وجودند ، هيچ رقم بر دفتر موجودات نكشيدند حقيرتر و خوارتر از دنيا و هيچ نقش بر الواح كاينات ننوشتند خبيثتر و مردارتر از آن ؛ پس هر طالب مطلوب اعلا و مضطرب اضطراب تعطش به زلال جمال مولا كه دامن همّت خود را بدان نيالايد ، شايستهء بساط قربت جناب حضرت كبريا شايد . ( رسالهء ذكريه ، همان مأخذ ، ص 530 ) چنان كه برمىآيد ، « رسالهء اسرار الوحى » را خويشاوندى در نگارش با آثار « عزيز » بيش از « سيد » است ؛ اما نه بدان اندازه كه خاطر را آسوده سازد ؛ و نيز ملاحظاتى ما را بر آن مىدارد تا در درستى انتساب آن به هر دو ، ترديد نماييم . اول : شيوهء نگارش 1 . نثر رساله به پختگى نوشتار عزيز نيست ؛ اگر چه از جهت سادگى و روانى ، فارغ از لحاظ كردن صناعات بدان ماننده است . 2 . سخن سيد را جامهء فاخر است و تركيبات و اصطلاحات سنگين ؛ حال آنكه رساله ، اين حال و هوا را دارنده نيست . دوم : برابر نهادن آخرين بخش رساله در اصل حديث و ترجمه با آنچه در رسالهء ذكريه آمده است الف - رسالهء ذكريهء مير سيد على همدانى ، ص 530 ( آثار احوال مير ) . . . و ابواب رياض كمال نگشايد مگر به فكر صافى ؛ و صفاى فكر نيايد مگر از دل پاك از شواغل دنياوى ؛ چنان كه در حديث ربانى آمده است :